Sigorta hukuku uygulamasında en çok hak kaybına yol açan konuların başında zamanaşımı gelmektedir. Bir sigorta poliçesi kapsamında doğan talep hakkının süresi içinde ileri sürülmemesi, alacağın maddi olarak varlığını ortadan kaldırmasa da hukuken talep edilebilirliğini sona erdirir. Bu nedenle zamanaşımı, sigorta hukukunun en kritik teknik başlıklarından biridir.
1️⃣ Zamanaşımı Nedir?
Zamanaşımı; bir alacak veya talep hakkının, kanunda öngörülen süre içinde ileri sürülmemesi halinde dava edilebilirliğini kaybetmesidir.
Sigorta hukukunda zamanaşımı, sigorta sözleşmesinden doğan tazminat taleplerinin belirli sürelerle sınırlandırılması anlamına gelir.
2️⃣ Hukuki Dayanak
Sigorta sözleşmelerine ilişkin zamanaşımı hükümleri temel olarak:
Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 1420 vd.)
Sigortanın türüne göre ilgili özel mevzuat
Genel hükümler açısından Türk Borçlar Kanunu
çerçevesinde düzenlenmiştir.
3️⃣ Genel Zamanaşımı Süresi (TTK m. 1420)
TTK’ya göre:
Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler 2 yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Ancak burada önemli bir teknik ayrım vardır:
Süre, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren başlar.
Sigorta tazminatında bu tarih genellikle hasarın ve zararın öğrenildiği gündür.
Her hâlükârda azami süre 6 yıldır (uzun süreli üst sınır).
4️⃣ Sigorta Türlerine Göre Zamanaşımı
🔹 A) Mal Sigortaları
Yangın
Kasko
Nakliyat
Konut sigortası
Genel kural: 2 yıl
🔹 B) Sorumluluk Sigortaları
Özellikle trafik kazalarında kritik önem taşır.
Zarar gören üçüncü kişinin açacağı davalarda farklı süreler uygulanabilir.
İşleten ve sigortacıya karşı açılan davalarda özel düzenlemeler vardır.
Ceza zamanaşımı daha uzunsa, o süre uygulanabilir.
Bu noktada uygulamada en çok ihtilaf yaşanan alan, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortalarıdır.
🔹 C) Hayat Sigortaları
Genel olarak yine 2 yıl kuralı geçerlidir ancak poliçe şartları ve özel hükümler dikkatle incelenmelidir.
5️⃣ Zamanaşımının Başlangıcı
Zamanaşımı süresinin başlangıcı teknik olarak üç farklı ihtimale göre değerlendirilir:
Hasarın meydana geldiği tarih
Zararın öğrenildiği tarih
Tazminatın muaccel olduğu tarih
Uygulamada en güvenli yaklaşım:
👉 Hasar tarihinden itibaren sürenin hesaplanmasıdır.
6️⃣ Zamanaşımını Kesen ve Durduran Haller
Zamanaşımı mutlak değildir.
Aşağıdaki durumlarda süre kesilebilir:
Dava açılması
İcra takibi başlatılması
Borcun ikrarı
Arabuluculuk başvurusu (zorunlu alanlarda)
Kesilme halinde süre yeniden başlar.
7️⃣ Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar
⚠️ Sigorta şirketine yapılan başvurunun zamanaşımını tamamen durdurduğu zannedilmesi
⚠️ Eksper sürecinin sürenin işlemesini durdurduğunun düşünülmesi
⚠️ Ceza davasının otomatik olarak sigorta zamanaşımını etkilediğinin varsayılması
Bu konular somut olaya göre değerlendirilmelidir.
8️⃣ Zamanaşımı Def’i
Zamanaşımı mahkeme tarafından resen dikkate alınmaz.
Sigorta şirketi tarafından açıkça ileri sürülmelidir.
Ancak ileri sürüldüğünde dava reddedilir.
Bu nedenle davanın süresinde açılması hayati önemdedir.
⚖️ Sigorta Hukukunda Stratejik Yaklaşım
Profesyonel uygulamada yapılması gerekenler:
✔ Hasar tarihini netleştirmek
✔ Muacceliyet tarihini doğru belirlemek
✔ Poliçe özel şartlarını incelemek
✔ Zamanaşımı kesilme ihtimallerini analiz etmek
✔ Süre dolmadan dava açmak
📊 Sonuç
Sigorta hukukunda zamanaşımı, hak sahipleri açısından çoğu zaman telafisi imkânsız sonuçlar doğurur.
Sigorta sözleşmesinden doğan her talep için süre hesaplaması teknik bir uzmanlık gerektirir.
Özellikle trafik kazaları, kasko tazminatları ve sorumluluk sigortalarında zamanaşımı hesaplaması hatalı yapılırsa, milyonluk alacaklar tamamen kaybedilebilir.
🔎 Özetle:
Genel süre: 2 yıl
Azami süre: 6 yıl
Süre başlangıcı: Muacceliyet
Kesilme mümkündür
Süre geçerse dava reddedilir
Marmara Hukuk Bürosu
Av. Memet Kutlu & Ekibi